×
20 فروردین 1398

مدیریت به سبک هنری فایول

این مقاله به تشریح مدیریت به سبک هنری فایول می پردازد. هنری فایول از نظریه پردازان فرانسوی بوده است که مجموعه تجربیات خود را در کتاب مدیریت صنعتی و عمومی منتشر کرد. وی در این کتاب به 14 اصل مدیریت می پردازد که به شرح زیر می باشد.

درباره هنری فایول، فایول کیست؟

هنری فایول (Henri Fayol) مانند بسیاری از صاحب نظران مدیریت در زمان خود یک مهندس بود. فایول مهندس معدنی فرانسوی بود. با این حال به دلیل شغل پدرش او در سال ۱۸۴۱ در استانبول به دنیا آمد و در سال ۱۹۲۵ در پاریس از دنیا رفت. نظریات فایول را باید جدا از دیدگاه های صاحب نظران مدیریت علمی (تیلور, ببج, گیلبرث, گانت و …) دانست.  نظریه اداری فایول یکی از نظریات اثرگذار در مدیریت است که هنوز هم کاربردهای بسیاری دارد.

اولین دوره کاری فایول کاملا مهندسی است. او را در این دوره باید مهندس معدن و سپس مدیر خط تولید دانست. در این دوره فایول مقالات فنی در خصوص معدن چاپ کرد که موضوعاتی مانند دلایل بروز آتش سوزی در معادن و روش های جلوگیری از آن و شکل گیری علم زمین شناسی در بر داشت و اقدام به ارائه تئوری دلتا نمود که از تئوری های مهم او در این دوره است. به دلیل این فعالیت ها، آکادمی علمی فرانسه (French Academy of sciences) از او قدردانی کرد.

بعد از این دوره فایول به سمت مدیریت می آید و اثر مشهور خود با نام مدیریت صنعتی و عمومی را به رشته تحریر در می آورد. فایول تجربه مدیریتی خوبی داشت. در حقیقت او را باید یک مدیر اثربخش دانست که توانسته بود شرکت های تحت امر خود را از بحران خارج کند. همین موضوع و بدست آوردن تجربیات موفق موجب می شود فایول تبدیل به یک نویسنده و نظریه پرداز مدیریت شود. فایول در دوران بازنشستگی این فرآیند را ادامه داده و تلاش های زیادی برای آموزش مدیریت می نماید. تلاش های فایول تا آنجا ادامه میابد که او به مقام مشاور در دولت فرانسه در می آید و مطالعاتی در برخی از ادارات مهم دولتی فرانسه انجام می دهد.

۱. وحدت هدف

هر گروه از فعالیت های سازمانی که یک هدف مشابه دارند باید توسط یک مدیر و با استفاده از یک طرح هدایت شود.

۲. وحدت فرماندهی

یک کارمند تنها از یک نفر دستور می گیرد. برای کاهش تداخل کاری و بی نظمی در سازمان هر عضو سازمان تنها دستورات را از یک رده بالاتر دریافت می کند. هر کارمند باید از یک شخص دستور بگیرد و به همان فرد پاسخگو باشد. این چهارمین اصل از اصول ۱۴ گانه هنری فایول است. بر اساس این اصل هر فرد در سازمان باید یک مافوق داشته باشد و از او دستور بگیرد و در مقابل عملکردش نسبت به او پاسخگو باشد. باید توجه داشت دیدگاه فایول در این اصل بر اساس رفتار کارگران و کارمندان در سازمانی سنتی بنا نهاده شده است. منطقا در سازمان هایی که به صورت پروژه ای فعالیت می کنند و ساختار سازمانی ماتریسی دارند این چارچوب اجرایی نیست. با این وجود فایول این موضوع را در این اصل مطرح می کند که دوگانگی در فرماندهی منجر به شکست می شود.

۳. اختیار و مسئولیت

یک عضو سازمان مسئول رساندن فعالیت ها به اهداف می باشد و تمامی مسئولیت کار برعهده اوست. باید مسئولیت خود را به درستی انجام دهد تا نیل به اهداف محقق گردد

اختیار حق دستور دادن و پاسخگویی مسئولیت در برابر نتیجه اختیار و دستورات است. فایول اعتقاد دارد این دو باید در کنار هم باشند. اگر به مدیر اختیار داده نشود نمی توان او را بازخواست کرد چرا که امور در اختیار او نیست و اگر اختیار داده شود و پاسخگویی و بازخواستی در کار نباشد عملکرد کاهش خواهد داشت و مدیر دیگر اهمیتی به اثربخش بودن تصمیماتش نمی دهد چرا که قرار نیست بازخواست شود و در برابر اختیاراتش پاسخگو نیست .

۴. تقسیم کار و تخصص گرای

اصل تقسیم کار یا تخصص گرایی مهم ترین عامل برای افزایش تولید بالاتر می باشد. زیرا یک فرد زمانی می تواند بهترین عملکرد را از خود نشان دهد که در کاری که انجام می دهد مهارت بالایی داشته باشد

اصل تقسیم کار بیان می کند که کارهای را باید به وظایف کوچک تقسیم کرد و هر بخش را به یک فرد یا گروهی از افراد واگذار نمود. این اصل یکی از مهم ترین اصول مدیریت بود که عملکرد صنایع را به شدت افزایش داد. علاوه بر فایول، تیلور نیز به این موضوع توجه ویژه ای داشت.

۵. انضباط

در یک سازمان داشتن انضباط در پیشبرد کارها بسیار مهم است زیرا باید احترام و فرمانبرداری نسبت به قوانین در سازمان وجود داشته باشد.

کارکنان باید به قوانین و مقررات وضع شده در سازمان احترام گذاشته و آنها را اجرا نمایند. در دیدگاه فایول نظم و انضباط نتیجه رهبری اثربخش در سازمان است.

۶. پیروی بر منافع کلی نسبت به منافع فردی

مدیر یک سازمان باید با برقراری ارتباط موثر چنان اعتماد به نفس و انگیزه ای در افراد سازمان ایجاد کند که افراد منافع کلی سازمان را بر منافع فردی خود ترجیح دهند و رسیدن به منافع خویش را دنباله رسیدن به منافع سازمان بدانند

۷. دستمزد

دستمزد ها باید معقولانه باشد. زیرا دستمزد مناسب عملکرد بهتر افراد را به همراه خواهد داشت

۸. چارت سازمانی

سلسله مراتب سازمانی باید از بالا تا پایین به ترتیب مرتب شود. و مدیر با اصل وحدت فرماندهی خود تمامی قسمت های سازمان را با یکدیگر مرتبط و متحد سازد

۹. داشتن تمرکز

در حقیقت داشتن یک سیستم متمرکز جهت پیشبرد فعالیت ها به سمت اهداف لازم و ضروری می باشد.

۱۰. نظام مشخص

هر شخصی باید وظیفه مخصوص به خود را داشته باشد و هر فرد در جایگاه خودش قرار داشته باشد.

۱۱. عدالت

هر سازمانی باید تا حد توان عدالت و مساوات را سرلوحه کار خود قرار دهد تا همه کارها مطابق با میل و به بهترین نحو صورت پذیرد

۱۲. ثبات

عدم جابجایی افراد نسبت به کاری که انجام می دهند، موجب بالا بردن سطح کیفی کار آن ها می گردد. زیرا هزینه آموزش برای آنها از بین می رود

۱۳. خلاقیت

لازمه ماندن سازمان و افراد در چرخه بازار خلاقیت می باشد. سازمان ها بدون خلاقیت دیری نمی پاید از پا در خواهند آمد و دوران آنها به پایان می رسد

اصل ابتکار بیان می کند کارکنان در ابراز عقاید و نظرات در خصوص کارها باید آزاد باشند تا بتوانند از خود ابتکار به خرج دهند. این ابتکار در نهایت به سود شرکت بوده و به عنوان منبع قدرت برای سازمان به حساب می آید. ابتکار موجب می شود تا کارکنان در امور شرکت درگیر شده و به آن علاقه مند شوند. این اصل شاید یکی از اصول بسیار مترقی فایول باشد. بدون تردید اصلی ترین روند مقالات مدیریت و کسب و کار امروز بر نوآوری و خلاقیت فردی و سازمانی متمرکز شده است. سازمان ها برای بقا و تعالی در بلند مدت نیازمند خلاقیت، ابتکار و نوآوری هستند. فایول این موضوع را به خوبی در اصول ۱۴ گانه مدیریتی خود گنجانده است.

۱۴. کار گروهی

این دیدگاه باید وجود داشته باشد که رسیدن به هدف به تنهایی امکان پذیر نیست. از جمله وظایف مدیریت اشاعه کار گروهی در همه جوانب سازمان می باشد. تا همه بتوانند به اهداف خود دست یابند.

آخرین اصل از اصول چهارده گانه مدیریت فایول به کار گروهی می پردازد. بر اساس این اصل در درون سازمان باید هارمونی ایجاد نمود تا با هماهنگی کارها به صورت گروهی انجام شود. این اصل به ترویج اعتماد و ارتباط متقابل در میان کارکنان می پردازد. در حقیقت مدیران مسئول ایجاد روحیه همبستگی، یگانگی و صمیمیت در بین کارکنان هستند نه ایجاد اختلاف، جدایی و نفاق.

موارد بالا از جمله اصولی است که آقای هنری فایول برای مدیریت در کتاب خود در نظر گرفته است، امیدوارم با مطالعه آن کمی در سبک مدیریتی خود تامل کنید.

پست وبیکو

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *