×
خانه » مقالات » انگیزه درس خواندن در نوجوانان
22 مرداد 1398

انگیزه درس خواندن در نوجوانان

فرزند من انگیزه‌ی انجام هیچ کاری را ندارد

اگر اطمینان دارید که کودک‌تان دچار اختلالات یادگیری یا اختلالات رفتاری نیست، و باز هم در زندگی خانوادگی مشارکت نمی‌کند و کارهای خانه یا تکالیف مدرسه را انجام نمی‌دهد، احتمالا نتوانسته‌اید او را در مسیرِ درست نگاه دارید. در این حالت، باید او را مسئولیت‌پذیر کنید و نتایجی برایش ایجاد کنید که او را به مسیر درست هدایت کند. برای مثال، به او بگویید زمانی می‌تواند بازی رایانه‌ای انجام بدهد که تکالیف مدرسه و کارهای خانه را انجام داده باشد. همزمان با انجام این کار، به اندازه‌ی کافی عقب بایستید تا متوجه شوید که کودک، چه شخصیتی دارد. اگر به موقع از خواب بیدار نمی‌شود، دخالت نکنید تا متوجه شوید که الگوی خواب او چیست. اگر از انجام دادنِ کار خاصی بیزار است، با او صحبت کنید و ببینید که آیا می‌توانید کارهای او را با یکی از خواهرها یا برادرهایش عوض کنید. نمی‌گویم که باید مطابق میل آنها رفتار کنیم، ولی بد نیست اگر بررسی کنیم و ببینیم که آنها چه کارهایی را بهتر انجام می‌دهند. شاید پسرتان از قرار دادن ظرف‌ها در ماشین ظرف‌شویی بیزار باشد، ولی دوست داشته باشد شام بپزد چون در آینده قصد دارد که سرآشپز بشود. با این کار، به کودک کمک می‌کنید تا خود را بهتر ببیند و تعریف کند. از سرِ راه او کنار بروید و سعی کنید که او را بشناسید، سپس به او اجازه بدهید که برای خود، فکر کند و تصمیم بگیرد. به طور همزمان، درباره‌ی کارهای اساسی که باید در زندگی انجام بدهد، او را پاسخگو و مسئولیت‌پذیر کنید.

سعی می‌کنم که به او انگیزه بدهم، ولی نمی‌دانم چرا بی‌فایده است؟

در واقع بعضی از کودکان نسبت به سایرین، انگیزه‌ی کمتری دارند. کودکانی وجود دارند که بسیار باهوش‌اند، ولی در کارنامه‌‌شان نمره‌های پایینی می‌گیرند. بعضی از آنها با وجود تمام تلاش‌های معلم و والدین، در کلاس می‌نشینند و به یک جا زل می‌زنند. شاید فرزند شما فراموش می‌کند تکالیف مدرسه‌اش را انجام بدهد، یا بدتر از آن، تکالیف مدرسه را انجام می‌دهد ولی هرگز آنها را به معلم نشان نمی‌دهد. شاید کودکی در سنِ پیش از نوجوانی دارید که ظاهرا به هیچ چیز علاقه‌مند نیست و هیچ سرگرمی یا شور و اشتیاقی ندارد. شاید نوجوان شما به راحتی تسلیم می‌شود یا نمی‌خواهد تلاش کند. شاید او با وجود تمام تلاش‌های شما، درجا می‌زند یا حتی به جای پیشرفت، پس می‌‌رود. (اگر نگرانی‌های دیگری دارید، حتما از مدرسه یا پزشک متخصص کودکان بخواهید که احتمال وجود اختلالات در یادگیری، اختلال کم توجهی- بیش‌فعالی (ADHD) یا اختلال کم‌توجهی (ADD)، افسردگی، اعتیاد و سایر شرایط را در کودک شما بررسی کند.)

اگر کودک انگیزه‌ی کمی دارد، این مسئله می‌تواند به دلیلی برای نگرانی و سرخوردگی و حتی گاهی، ناامیدی مبدل شود، و این همان جایی است که مشکل، شروع می‌شود. مشکل اصلی، واکنش شما به نبودِ انگیزه در کودک است، نه خودِ مسئله‌ی بی‌انگیزه بودن کودک. وقتی از او عصبانی می‌شوید، سعی می‌کنید به دلیل اضطراب و نگرانیِ خودتان او را با انگیزه کنید، و فراموش می‌کنید که نمی‌توان کسی را وادار کرد که به چیزی اهمیت بدهد.

این سوالات را از خودتان بپرسید:

  • آیا نگرانی شما موجب شده که غُر بزنید، مدام در اطراف او باشید، به او فشار بیاورید، با وعده و وعید او را راضی کنید یا برای او بیش از حد پدر و مادری کنید؟
  • آیا سرخوردگی موجب شده تا فریاد بکشید، جیغ بکشید، به او التماس کنید، او را تنبیه کنید، یا دست‌های‌تان را به نشانه‌ی ناامیدی بالا بیاورید؟
  • آیا درماندگی موجب شده تا با همسرتان مشاجره کنید، زیرا فکر می‌کنید او هرگز به اندازه‌ی کافی برای انگیزه دادن به کودک شما تلاش نمی‌کند؟
  • آیا عدم موفقیت کودک موجب شده تا همواره سعی کنید که او را وادار کنید تغییر کند و انگیزه‌ی بیشتری داشته باشد؟

اگر هر یک از کارهای گفته شده در بالا را انجام می‌دهید، احتمالا این واکنش‌ها را از فرزندتان دیده‌اید: مقاومت می‌کند، مطابق میل شما رفتار می‌کند تا از سرزنش‌های شما در امان باشد، سرکشی می‌کند، یا بر رفتار و مواضع خود، بیشتر پافشاری می‌کند. بگذارید صریح بگویم، او چه با شما مقابله کند و چه مطابق میل شما رفتار کند، نتیجه این است که در میزان انگیزه‌ی او، هیچ تغییری ایجاد نخواهد شد. شاید بتوانید او را وادار کنید آنچه را که شما می‌خواهید انجام بدهد، ولی کمک به او برای داشتن انگیزه‌ی بیشتر، همچنان هدفی دست‌نیافتنی خواهد بود.

20 راهکار برای کمک به ایجاد انگیزه در کودکان جهت درس خواندن

درس خواندن، مطالعه و یادگیری کودکان و نوجوانان، موضوع مهمی است که به صورت مستقیم بر آینده آن ها تاثیر می گذارد. شاید آن ها در این سنین اهمیت این موضوع را درک نکنند، اما آگاهی والدین از این موضوع، این مساله را به یکی از دغدغه های مهم آن ها تبدیل کرده است. همه والدین دوست دارند که فرزندان درس خوانی داشته باشند، ولی گاهی اوقات با مقاومت فرزندانشان رو به رو می شوند. از این رو در ادامه به معرفی راهکارهایی جهت تشویق فرزندانتان به مطالعه و یادگیری می پردازیم.

20 راهکار برای کمک به ایجاد انگیزه در کودکان برای درس خواندن

ما می خواهیم، انگیزه برای درس خواندن، همانند بازی های کامپیوتری، از درون کودک نشات بگیرد. اگر شما مشاهده می کنید که کودکتان به طور جدی و با پشتکار فوتبال تمرین می کند و یا بازی های کامپیوتری انجام می دهد، این بدین دلیل است که او احساس خوبی دارد و این موضوع برایش اهمیت دارد. اغلب اوقات، کودکان با انگیزه هستند، اما نه در راهی که شما فکر می کنید باید انگیزه داشته باشند. بنابراین راه حل این است که با شناسایی علایقشان، تشویق و پاداش دادن به طور مناسب، به آن ها کمک کنید. در ادامه به معرفی 20 راهکار جهت ایجاد انگیزه در کودکتان برای درس خواندن می پردازیم.

1. درباره آن چه یاد می گیرد سوال کنید، نه درباره نمراتش

به جای این که کودکتان را برای نمرات پایینش تنبیه کنید، از او بپرسید که چه چیزی در مدرسه یاد گرفته است و آن ها را به شما یاد دهد. اگر در جایی اشتباه کرد، او را اصلاح کنید. هنگامی که او با زبان خودش به شما تدریس می کند، درس هایش را برای خودش تکرار می کند و لذا به یادگیری بهتر او کمک خواهد کرد.

2. در گروه کودکتان بمانید

یک رابطه مثبت و محترمانه با کودکتان داشته باشید. لازم است کودکتان نسبت به درس هایش احساس مسئولیت کند و هر گونه احساس ناکامی یا ترس از جانب شما، کودکتان را خرد می کند و بر ضد شما می شود. در کنار کودکتان باشید، نه در مقابلش.

3. با یکدیگر کار کنید

 شما می توانید کنار کودکتان بنشینید و کارهای خانه یا محل کارتان را انجام دهید، در حالی که او درس می خواند. اما در این زمان از لپ تاپ یا تلفن همراهتان استفاده نکنید.

4. روالی برای درس خواندن ایجاد کنید

به یاد داشته باشید که انجام تکالیف، درس خواندن نیست. درس خواندن باید کودکتان را به طور فعال درگیر تکرار درس ها، خواندن با صدای بلند، فهمیدن متون و کلمات دشوار و پاسخ ها کتبی یا شفاهی کند.

5. درباره درس خواندن صحبت کنید

با کودکتان درباره موضوعات درسی گفتگو کنید. از او بپرسید، امروز چه چیزی خوانده است؟ کدام موضوع برایش جالب بوده است؟ سعی کنید یک آزمایشگاه تجربی در خانه برایش ترتیب دهید. شما همچنین می توانید درباره اتفاقات مدرسه با او گفتگو کنید.

6. با معلمش متحد شوید

شما می توانید با معلمش صحبت کنید، به خصوص درباره موضوعاتی که او کمبود دارد. شما به همراه معلمش می توانید راهکارهایی را طراحی کنید که کودکتان زمان و موضوعات درسی را بهتر مدیریت کند.

7. محیط مساعدی برای درس خواندن ایجاد کنید

صدای تلویزیون و موسیقی را قطع کنید. به اعضای خانواده بگویید به آرامی صحبت کنند و از هر عاملی که در طول درس خواندن حواس کودکتان را پرت می کند، اجتناب کنید. دامنه توجه کودکان بسیار کوتاه است و حواسشان به راحتی پرت می شود.

  • مداد او را تیز نگه دارید و یک پاک کن تمیز، خط کش و دفترچه یادداشت برای او فراهم کنید. در غیر این صورت او با تیز کردن مداد و گشتن دنبال وسایلش وقت می گذراند.

  • به هم ریختگی روی میز مطالعه را به حداقل برسانید و از نور مطلوب اطمینان حاصل کنید.

  • صندلی باید راحت باشد، در غیر این صورت، او ممکن است نتواند تمرکز کند.

8. او را درگیر کنید

کودکتان را برای خرید میز و صندلی مطالعه و نوشت افزار همراه خود ببرید. این روش خوبی برای درگیر کردن اوست.

9. اجازه دهید در آرامش درس بخواند

بررسی کنید که آیا کودکتان دوست دارد در اتاقش و دور از خانواده درس بخواند یا دوست دارد در اتاق نشیمن درس بخواند. سپس به همراه سایر اعضای خانواده محیطی آرام ایجاد کنید. وقفه های ثابت ممکن است تمرکز و علاقه اش را از بین ببرد.

10. درس خواندن را با زندگی روزانه بیامیزید

پیوند زدن درس ها با زندگی روزانه منجر به درک ملموس و عمیق مفاهیم و موضوعات درسی می شود و به خاطر سپاری آن ها نیز آسان تر خواهد شد.

11. سخنرانی های طولانی را متوقف کنید

موعظه، تهدید و … جایی در روش فرزندپروری موثر ندارد. چرا که نه او گوش می کند و نه مفید خواهد بود. دستورالعمل های واضح، دقیق و کوتاه بدهید. همچنین از مجازات بیش از حد خودداری کنید.

12. قدردانی کنید

اگر کودکتان امتحانش را به خوبی سپری کرد و یا در مورد تحقیقش نظرات خوبی دریافت کرد، از او قدردانی کنید. برای او بستنی بخرید یا او را به سینما ببرید. به طور واضح به او بگویید، می دانید که سخت تلاش کرده است.

13. هدف تعیین کنید

به کودکتان برای تحقق اهدافش کمک کنید. تکالیف بزرگ را به بخش های کوچک تر تقسیم کنید و تاریخ و زمان برای انجام آن تعیین کنید. با این کار، او با گذشت هر روز احساس موفقیت می کند.

14. عادت کتاب خواندن را تلقین کنید

اکثر کودکان قادر به تمرکز کردن بر روی درس خواندن نیستند، چرا که آن ها کتاب خواندن را دوست ندارند. به کودکتان زندگی نامه افرادی را که دوست دارد و یا کتابی با هر موضوع دیگری که علاقه دارد، هدیه دهید.

15. محکم و قاطع باشید

کنترل کردن کودکتان نتیجه مثبتی در بر ندارد، اما در تربیت قاطع باشید. برای هر تعامل و تجربه منفی با کودکتان، سعی کنید 10 تعامل و تجربه مثبت ایجاد کنید و انگیزه اش را تقویت کنید.

16.  از قانون «هر وقت تو» استفاده کنید

به جای این که با عباراتی همچون «یا فلان کار را انجام می دهی یا دیگر …» کودکتان را تهدید و یا از او باج خواهی کنید، از عباراتی همچون «هر وقت درست را تمام کردی، می رویم به زمین بازی تا والیبال بازی کنیم» استفاده کنید. شما پس از هر کاری که انجام می دهد، به او پاداش می دهید.

17. به او کمک کنید

اگر کودکتان موضوعی را خسته کننده یافت، راه هایی را برای افرایش علاقه در او طراحی کنید. شما می توانید از سی دی های آموزشی تعاملی و بازی گونه برای آموزش آن موضوع استفاده کنید.

18. داستان سرایی کنید

توجه کودکتان را برای مدت طولانی جلب کردن، کار دشواری است، بنابرای شما ممکن است بخواهید پیام های ارزشمند را از طریق داستان های اخلاقی شبانه و یا بازی هایی با تِم داستانی، منتقل کنید. این داستان ها باید اهمیت و مزایای درس خواندن را به سادگی بیان کنند.

19. رشوه ندهید

از رشوه دادن به کودکتان خودداری کنید. از دادن قول هایی همچون «اگر نمره خوبی بگیری، به تو هدیه می دهم» پرهیز کنید. جای انگیزه کودک در چنین جملاتی کجاست؟ با این کار، ممکن است کودکتان را به طور موقت وادار به درس خواندن کنید، اما در نهایت شما مشکلی برای خودتان درست خواهید کرد. به طوری که اگر خواسته های کودکتان را بر آورده نکنید، اوقات تلخی می کند و درس نمی خواند. پس این عادت را در او ایجاد نکنید.

20. زمانی را برای درس خواندن اختصاص دهید و با او مشارکت کنید

زمان خاصی را برای درس خواندن کودکتان تنظیم کنید و به او در درس خواندن کمک کنید. اگر شما ذرت بو داده بخورید و تلویزیون تماشا کنید، در حالی که او با تکالیف ریاضی اش سر و کله می زند، شما به او هیچ دلیلی برای ادامه دادن نمی دهید. لذا در کنار او بنشینید و تکالیفش را بررسی کنید و اگر نیاز به کمک داشت، به او کمک کنید. با این کار او می فهمد که کار مهمی انجام می دهد و مادرش با او مشارکت می کند.

 

محمد ظلی نیا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *